ขณะที่พระพุทธองค์ทรงประทับอยู่ที่เชตวันวรวิหาร มีพระภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ เนื่องจากนอน
เป็นไข้อยู่นาน จึงไม่สามารถทำความสะอาดห้องพักได้ ดังนั้นห้องพักของเขาจึงสกปรกมาก
ในขณะเริ่มแรกที่อาพาธ ก็ยังมีคนมากมายมาดูแลเยี่ยมไข้ แต่เมื่อนานวันเข้า ก็ไม่มีใครมาถามว่า
ข่าวคราวทุกข์สุขเลย
     เมื่อพระพุทธองค์ทรงทราบเรื่องวันหนึ่งจึงไปยังห้องพักของพระภิกษุอาพาธรูปนี้แล้วไถ่ถามว่า
     “ท่านเจ็บไข้ได้ป่วยแล้ว มีใครมาดูแลท่านบ้าง?”
     “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า เริ่มแรกก็มีคนมากมายมาเยี่ยมดู ต่อมาข้าเจ็บป่วยนานวัน ก็ไม่มีใคร
มาดูแล”

     “อาการป่วยของท่านตอนนี้เป็นอย่างไรบ้าง?” พระพุทธองค์ทรงตรัสถาม
     “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า อาการป่วยข้าไม่หายง่าย ๆ”     พระภิกษุรูปนั้นกล่าวพร้อมกับร้องไห้ หลังจากที่พระพุทธองค์ทรงได้ยินเช่นนั้น จึงยื่นพระหัตถ์
ไปลูบที่ร่างกายของเขา ทันใดนั้น อาการของพระภิกษุก็หายดี พุทธานุภาพนี้ช่างน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก
     “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอขอบพระคุณพระองค์ อาการของข้าหายดีแล้ว คนที่ถูกทอดทิ้งอย่างข้า ทำไมพระองค์จึงทรงเมตตาข้าเช่นนี้?” พระภิกษุรูปนั้นถาม
     “ระหว่างมนุษย์ด้วยกันควรจะให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ท่านเคยช่วยเหลือเราไว้ เราก็
สมควรจะฃ่วยเหลือท่าน”

     ขณะที่พระพุทธองค์ทรงตรัส แสงแห่งความเมตตาอยู่บนพระพักตร์ของพระองค์
     “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าไม่เคยช่วยเหลือพระองค์เลย”
     “ท่านเคยช่วยเหลือเรามาก่อน”
     “ไม่มี ข้าไม่เคยช่วยพระองค์เลย”
     “ท่านยังไม่บรรลุมรรคผล จึงยังไม่รู้เรื่องราวต้นเหตุผลกรรมในอดีตได้”
     “ขอพระองค์ทรงโปรดเมตตาชี้แนะด้วย”
     “เมื่อก่อนเราเคยได้รับความกรุณาจากท่าน ในอดีตมีองค์ทรราชย์พระองค์หนึ่ง เพื่อสะสม
ทรัพย์สินเงินทองก็ใช้เล่ห์เหลี่ยมต่าง ๆ นานา ซึ่งในตอนนั้นองค์ทรราชย์ มีแม่ทัพภายใต้บังคับ
บัญชาคนหนึ่งชื่อว่าห้าร้อย เขามีความเมตตามาก ในขณะนั้นมีพระภิกษุรูปหนึ่งล่วงละเมิดต่อ
องค์ราชันย์ แม่ทัพห้าร้อยไม่เสียดายชีวิตทูลปกห้องเอาไว้ทำให้พระภิกษุนั้นพ้นโทษตาย ห้าร้อยนั้น
ก็คือท่าน พระภิกษุก็คือเรา” พระพุทธองค์ทรงตรัสถึงเหตุปัจจัยในอดีตให้ฟัง
     “เช่นนี้หรือ? “พระภิกษุตั้งใจฟัง เขาดีใจมาก เขาเจ็บป่วยมานาน โชคดีที่พระพุทธองค์ทรงเมตตา ขจัดความอ้างว้างและโรคภัยให้ ทำให้เขารับรู้ถึงความอบอุ่นในน้ำใจคน มีความสุขและแข็งแรง 
ในจิตใจของเขาไม่รู้ว่าจะขอบคุณพระพุทธองค์เช่นไรดี

     พระพุทธองค์ทรงตรัสว่า “ในการสร้างเนื้อนาบุญทั้งแปดนั้น การสร้างเนื้อนาบุญโดยการเยี่ยมไข้ 
เป็นการสร้างเนื้อนาบุญอันดับหนึ่ง” พวกเราต่างก็รู้ว่าควรจะไปดูแลผู้ป่วยอย่างไร การเยี่ยมไข้ก็
เป็นการแสวงหาวาสนาและก็เป็นการบำเพ็ญธรรม พระพุทธองค์ทรงให้ความสำคัญกับการดูแล
เยี่ยมไข้ หวังว่านับแต่วันนี้ศิษย์สาวกและฆราวาสทั้งหลายจะบังเกิดจิตเป็นนายแพทย์หรือพยาบาล.