第八冊  110頁

每一個人在成長的過程中,有時候因為父
母、師長、朋友、親人所講的一句話,因而
改變了我們的一生。

孔子的弟子顏琛,人雖聰明,但不立志,後
來因為孔子的一句話:﹁他不願意苦學,
我也從來沒有指望他成為大材。﹂顏琛深受
刺激,閉門謝客,發心苦讀,終於在三千弟
子中獲得成功。

唐時,丹霞禪師本來是一名士子,在進京赴
考途中,遇見一位出家人對他說︰﹁選官不
如選佛。﹂他當下改變主意,到寺院出家參
禪,而成為一代悟道的高僧。

為了一句話,有的人積極向上,發憤圖強;
有的人則消沉頹唐,自暴自棄。所以一句話
可以使人成功,也可以使人失敗。

有一家的父母,對來訪的客人介紹自己的兒
女說:﹁這個孩子沒有出息,沒有大用。
﹂那知道小兒女聽了之後,心想:﹁好,
媽媽既然說我沒有出息,說我沒有大用,
我是一個壞孩子,我就壞給你看。﹂

又有一個學校的老師,指著一個學生說:
﹁你這麼懶惰,一點都不像讀書人,倒像個
小流氓。﹂學生聽了以後,﹁好,老師你認
為我是一個小流氓,我就做個流氓給你看。
﹂從此就過著胡混時光的日子。

同樣的一句話,有人認為這是教育,這是鼓
勵;有人則認為傷害了尊嚴,從此一不作二
不休。例如:有人跟我們講:「你怎麼不說
好話?」有人聽了就勉勵自己要說好話,
有人聽了就想:我就說壞話給你聽。

老師對學生說:﹁你們真笨!﹂有的學生就
發心學習靈巧,不願意做個笨拙的人;但也
有的人聽了:我就是笨,我就做個笨人給你
看。

同樣一句話,有不同的解讀,就有不同的結
果。因此,父母、師長對學生子弟說話,
要多麼留心,多麼的注意後果。禪門有很多
的學生,就是因為一句話而開悟;儒家也有
對弟子的一句話鼓勵,而成就了學生的一
生。

創辦生命線的曹仲植先生,太太勉強他要皈
依佛教,要他禮拜,他非常反感,幾乎要成
為叛徒。但一位法師在旁邊說:﹁行佛就
好,不一定要拜佛。﹂他聽了非常開心,
認為行佛我做得到,所以後來便成為佛教的
一位大護法。

一位劉教授,有人勸他參與九二一的賑災,
他慳吝不肯捐錢倒也罷了,還放大聲音說:
「我什麼人都不救濟。」一位法師說:
「難道要受災的人來救濟你嗎?」一句話之
下,當頭棒喝,如夢初醒,後來一改而為一
個樂善好捨的知識分子。

人要知道,自己的一句話對別人的影響之
大,往往超乎想像,所以出言吐語,都應該
要再三思之、慎之。


《人間福報》二○○二年二月二十四日


ในช่วงที่กำลังเจริญวัยของแต่ละคน บางครั้ง
เนื่องจากคำพูดเพียงคำเดียวของพ่อแม่  ครูบา
อาจารย์  ญาติมิตร ทำให้เปลี่ยนแปลงชีวิต
ของเราทั้งชีวิต ลูกศิษย์ของขงจื้อคนหนึ่งชื่อ
เหยียนเซิน แม้ว่าจะฉลาด แต่ไม่ตั้งเป้าหมาย
ของชีวิต ภายหลังเนื่องจากคำพูดของขงจื้อ
เพียงคำเดียวที่กล่าวว่า "เขาไม่ยอมตั้งใจ
เล่าเรียน ข้าฯก็ไม่เคยคาดหวังว่าเขาจะประสบ
ความสำเร็จในอนาคต" เมื่อเหยียนเซินถูก
กระตุ้นด้วยวาจาเช่นนั้น  ก็ปิดประตูไม่รับแขก
มุ่งมั่นตั้งใจเล่าเรียน ในที่สุดได้เป็นหนึ่งใน
ศิษย์สามพันคนของขงจื้อที่ประสบความสำเร็จ

ในสมัยราชวงศ์ถัง   พระอาจารย์เซนตันเสี้ย  
เดิมเป็นบัณฑิต ระหว่างเดินทางเข้าเมืองหลวง
เพื่อสอบจองหงวน ได้พบกับนักบวชรูปหนึ่ง
กล่าวกับท่านว่า "เลือกเป็นขุนนางสู้เลือกทาง
พระดีกว่า" ในท่านจึงเปลี่ยนความตั้งใจในทันที
โดยหันเข้าวัดออกบวชปฏิบัติธรรมจนได้บรรลุ
เป็นพระเถระผู้ทรงคุณธรรม เพราะคำพูดเพียง
คำเดียว  ทำให้คนบางคนเกิดความมุ่งมั่นตั้งใจ
ใฝ่ก้าวหน้า แต่คนบางคนกลับท้อแท้สิ้นหวัง  
หมดอาลัยตายอยากต่อชีวิต   ฉะนั้นคำพูดเพียง
คำเดียวสามารถทำให้คนประสบความสำเร็จ
แต่ก็สามารถทำให้คนล้มเหลว

มีพ่อแม่ครอบครัวหนึ่ง  พูดถึงลูกของตัวเอง
ให้แขกที่มาเยือนฟังว่า "เด็กคนนี้ไม่เอาถ่าน  
ทำอะไรไม่ได้เรื่อง" หารู้ไม่ว่าเมื่อเด็กได้ยิน
ดังนั้น  จึงนึกในใจว่า  "ดีละในเมื่อแม่หาว่าเรา
ไม่เอาถ่าน  ว่าเราทำอะไรไม่ได้เรื่อง  เราเป็น
เด็กเลว คอยดูนะ เราจะเป็นเด็กเลวให้สมใจแม่"

มีครูในโรงเรียนแห่งหนึ่ง  ชี้ไปที่เด็กนักเรียน
คนหนึ่งแล้วพูดว่า "เธอขี้เกียจแบบนี้ ไม่เหมือน
คนเรียนหนังสือสักนิด เหมือนเด็กกุ๊ยข้างถนน
มากกว่า"   เมื่อเด็กได้ฟังดังนั้น  คิดในใจว่า
"ดีละ  ในเมื่อครูมองว่าเราเป็นกุ๊ย  เราจะเป็น
เด็กกุ๊ยจริงๆให้ดู" นับแต่นั้นก็ทำตัวเสเพล
เหลวไหลไร้สาระไปวันๆ คำพูดคำเดียวกัน    
บางคนมองว่านี้คือการอบรมสอนสั่ง  คือ
การให้กำลังใจ แต่คนบางคนกลับมองว่าเป็น
การทำร้ายจิตใจ จึงประชดด้วยการทำตัว
เลวสุดๆ เช่น  มีคนพูดกับเราว่า  "ทำไมเธอ
พูดจาไม่สุภาพ" บางคนฟังแล้วพยายาม
ปรับปรุงตัวเองให้พูดจาสุภาพ แต่คนบางคน
กลับประชดด้วยการพูดจาไม่สุภาพยิ่งขึ้น
ครูพูดกับนักเรียนว่า  "เธอนี่โง่จริงๆ" นักเรียน
บางคนอาจจะเกิดความตั้งใจเรียนหนังสือ   
เพราะไม่ยอมเป็นเด็กโง่ แต่ก็อาจมีเด็ก
บางคนได้ฟังแล้วกลับคิดว่า  ในเมื่อว่าเรา
เป็นคนโง่ เราก็จะโง่ให้ดู ด้วยคำพูดคำ
เดียวกัน   มีการตีความแตกต่างกัน ผลสรุป
ออกมาต่างกัน ดังนั้น พ่อแม่ครูอาจารย์  
เวลาพูดกับศิษย์   ควรระมัดระวังคำพูด ควร
คำนึงถึงผลลัพธ์ให้มาก   ศิษย์จำนวนมาก
ในนิกายเซนได้บรรลุธรรมด้วยคำพูดเพียง
คำเดียว

ในสำนักขงจื้อก็มีศิษย์ที่ได้ดีมีอนาคตเพราะ
คำพูดที่ให้กำลังใจเพียงประโคเดียวเช่นกัน
เฉาจ้งจื๋อนักวิชาการเจ้าทฤษฎี เส้นชะตาชีวิต
ภรรยาของเขาชักชวนให้เขาหันมานับถือ
พุทธศาสนา  กราบไหว้พระ เขารู้สึกอึดอัด
ขัดใจมาก  แทบอยากจะหันหลังให้ แต่มีพระ
ธรรมาจารย์รูปหนึ่งกล่าวว่า  "ให้ความเคารพ
ก็ได้ ไม่จำเป็นว่าจะต้องบูชากราบไหว้" เขา
ได้ฟังแล้วจึงรู้สึกสบายใจ เห็นว่าแค่ให้ความ
เคารพ  อย่างนี้พอรับได้ ต่อมาเขาได้กลาย
เป็นผู้ปกป้องพระธรรมที่เข้มแข็งคนหนึ่ง
ของพระพุทธศาสนา
       
ศาสตราจารย์ท่านหนึ่ง มีคนชักชวนให้เขา
ช่วยเหตุการณ์แผ่นดินไหว เขาตระหนี่ไม่
ยอมบริจาคเงินก็ไม่มีใครว่า แต่เขากลับพูด
ประชดเสียงดังว่า  "ใคร ฉันก็ไม่ช่วยทั้งนั้น"
พระธรรมาจารย์รูปหนึ่งจึงกล่าวว่า "หรือว่า
จะให้ผู้ประสบภัยมาช่วยท่านหรืออย่างไร"  
คำพูดคำเดียวเหมือนสายฟ้าฟาดกลางศีรษะ  
เหมือนตื่นจากความมืดมัว ต่อมาได้กลับใจ
กลายเป็นปัญญาชนที่มีจิตกุศลชอบ
ช่วยเหลือให้ทานคน คนเราต้องรู้ว่า  คำพูด
ของตนเพียงคำเดียวมีอิทธิพลต่อคนมากนัก
มากเกินกว่าจะคาดคิด  ดังนั้น  เวลาพูดจา
จึงควรตรึกตรอง ระมัดระวังให้จงหนัก