生命的字典
第六冊  226頁

你查過﹁生命字典﹂嗎?你知道什麼是﹁生
命字典﹂嗎?其實吾人自呱呱墜地,一直到
我們告別世間,這就是我們的一部﹁生命字
典﹂。

﹁生命字典﹂也不只是某一個人的,古今中
外,每一個人都有他的一 本﹁生命字典﹂;
﹁生命字典﹂也不光只是記錄我們的一生,
可以說從久遠的過去,一直到無限的未來,
自己的功過、善惡,所做所言,所思所想,
都可以在﹁生命字典﹂裡查閱清楚。

法國的拿破崙說,他的字典裡沒有﹁難﹂
字;蘇格拉底的字典裡沒有﹁苦﹂字,所以
他們都能垂範後世。

政客的字典裡只有權勢,忠臣的字典裡只有
國家,商人的字典裡只有金錢,熱戀中的愛
侶字典裡只有所愛,父母的字典裡只有兒
女,佛菩薩的字典裡只有眾生。這許多的字
典,有的內容豐富,多采多姿,可以供人查
閱;有的乏善可陳,不堪一讀。

字典也有許多的分類,如現在的醫學、
科學、哲學、天文、地理等,分門別類;
其實世間上芸芸眾生,應該也有分類,有
忠臣,有孝子,有名將,有懦夫,有君子,
有小人。

我們每個人的人生,在生理細胞的分解過
程裡,在我們的精神慧命裡,也有許多充實
的語彙,例如:有的人的生命字典裡,慈悲
即占去了字典的一半篇幅;有的人的生命字
典裡,則是字裡行間無不洋溢著智慧的芬
芳。
字典是無言的老師,字典是我們一生的總
結,字典是我們的成果展。一部好的字典,
對國家、對父母、對自己都要能有所交代,
所以我們要用願心;用慈悲、用智慧、
用理想、用抱負來編寫我們的生命字典。

我們的生命字典裡,要不斷創造出許多激勵
人心、有益社會人心的名詞,例如我們要讓
生命的字典裡充滿了服務熱心、為國奉獻、
造福鄉梓、社區典範、孝行楷模、溫柔敦
厚、篤行誠實、勤儉樸實、尊重包容、歡喜
融和、品德芬芳、精進不息等,讓我們的生
命字典都能流芳千古,永遠為人所樂於翻
閱、傳頌。


《人間福報》二○○一年九月十八日


คุณเคยใช้ "พจนานุกรมชีวิต" บ้างไหม?   
คุณรู้หรือไม่ว่าอะไรคือ "พจนานุกรมชีวิต"  
ความจริง  มนุษย์เรานับตั้งแต่ลืมตาดูโลก
จนกระทั่งเราจากโลกนี้ไป  นี่แหละคือ 
"พจนานุกรมชีวิต" เล่มหนึ่งของเรา
       
พจนานุกรมชีวิตไม่ใช่เป็นของใครคนใดคนหนึ่ง  
นับแต่โบราณมา ทุกคนต่างมีพจนานุกรมชีวิต
เป็นของตนเอง และมันก็ไม่ได้บันทึกเฉพาะ
เรื่องราวในชีวิตเราเท่านั้น มันอาจบันทึกตั้งแต่
อดีตกาลที่ผ่านมา  จนกระทั่งอนาคตที่สุด
ประมาณ คุณความดีของตนเอง   คำพูดและ
การกระทำ  ความคิดความอ่าน ล้วนสามารถ
ตรวจค้นได้ใน "พจนานุกรมชีวิต"
       
จักรพรรดินโปเลียนของฝรั่งเศสกล่าวว่า  ใน
พจนานุกรมของพระองค์ไม่มีคำว่า "ยาก"  ใน
พจนานุกรมของโสคราตีสไม่มีคำว่า "ทุกข์"
ดังนั้นพวกเขาจึงเป็นแบบอย่างแก่ชนรุ่นหลัง
       
พจนานุกรมของนักการเมืองมีแต่คำว่าอำนาจ
พจนานุกรมของขุนนางมือสะอาดมีแต่ประเทศ
ชาติ พจนานุกรมของพ่อค้ามีแต่เงิน พจนานุกรม
ของคนที่ตกอยู่ในห้วงแห่งความรักมีแต่สิ่งที่รัก
พจนานุกรมของพ่อแม่มีแต่บุตรธิดา พจนานุกรม
ของพระโพธิสัตว์มีแต่สรรพสัตว์  

บรรดาพจนานุกรมมากมายเหล่านี้ บ้างก็มี
เนื้อหาอุดมสมบูรณ์  มีสีสันหลายหลากให้คน
ค้นหา บ้างก็ไม่น่าอ่าน  เพราะไม่มีสิ่งดีๆ ที่
สามารถนำมาเล่าสู่กันฟังได้
       
พจนานุกรมก็มีหลายแบบ เช่นวิทยาการสมัยใหม่
ที่แบ่งหมวดแบ่งประเภทเป็นการแพทย์ 
วิทยาศาสตร์   ปรัชญา  ภูมิศาสตร์  ดาราศาสตร์ 
เป็นต้น ความจริง สรรพสัตว์ที่คลาคล่ำอยู่บน
โลกใบนี้  ก็แบ่งประเภท ได้เช่นกันคือ มีประเภท
ที่เป็นขุนนางตงฉิน  ใจซื่อ มือสะอาด  ประเภท
ลูกกตัญญู ประเภทแม่ทัพลือนาม ประเภทคน
ขี้ขลาดอ่อนแอ  ประเภทผู้ดี  ประเภทคนถ่อย
ชีวิตของคนเราแต่ละคน  ถ้าจะแยกแยะตามหลัก
กระบวนการของดีเอ็นเอ หรือจิตวิญญาณ
ของเรา จะมีศัพท์แสงมากมาย เช่น ใน
พจนานุกรมชีวิตของคนบางคน   คำว่าเมตตา
กรุณามีมากกว่าครึ่ง แต่พจนานุกรมชีวิตของ
คนบางคน ตัวอักษร ระหว่างบรรทัดกลับอบอวล
ไปด้วยสติปัญญา
       
พจนานุกรมคือครูใบ้  พจนานุกรมคือบทสรุปของ
ชีวิต พจนานุกรมเป็นเครื่องแสดงผลงาน
ของเรา  พจนานุกรมที่ดีเล่มหนึ่งต้องสามารถ
ชี้แจงต่อประเทศชาติ  ต่อพ่อแม่  ต่อตนเองได้ 
เราจึงต้อง ใช้การตั้งปณิธาน  ใช้เมตตากรุณา  
ใช้ปัญญา   ใช้อุดมการณ์ ใช้ความมุ่งมั่นที่
กว้างไกลในการบันทึกพจนานุกรมชีวิตของเรา
       
ในพจนานุกรมชีวิต ของเรา ต้องสร้างสรรค์ศัพท์
ใหม่ๆ ที่เป็นสิ่งกระตุ้นให้กำลังใจคน เป็น
ประโยชน์ต่อจิตใจ คนในสังคมอยู่เสมอ  เช่น เราจะต้องทำให้พจนานุกรมชีวิต ของเราเต็มไป
ด้วยความกระตือรือร้นที่จะช่วยเหลือคน สร้าง
คุณูปการต่อประเทศชาติ  สร้างประโยชน์สุขต่อ
เพื่อนบ้าน เป็นแบบอย่างแก่ชุมชน เป็นแบบ
อย่างความกตัญญู  โอบอ้อมอารี ซื่อสัตย์
จริงใจ   ประหยัดเรียบง่าย  ให้เกียรติให้อภัย  
รักใคร่ปรองดอง คุณธรรมขจรไกล  วิริยะ
พากเพียรเป็นต้น   ทำให้พจนานุกรมชีวิต
ของเราเป็นที่น่าเปิดอ่าน  เป็นที่น่าสรรเสริญ
มีชื่อเสียงที่ดีงามไปชั่วกัปชั่วกัลป์