第六冊  53頁

船隻在一片汪洋的大海裡航行,因為它設定
了目標,不必掛念它找不到前途;飛機在萬
里無垠的空中飛行,因為它設定了目標,
按照航線,它會安全降落。人生的旅途中,
我們的目標在那裡呢?

你看!道路上熙來攘往的車輛,你不必為它
掛念,它必有它的目標;路上穿梭不停的行
人各自在奔走,他們也是為了趕往他們的目
標。目標是每一個人、每一件事的終點。
人不能少了自己的目標。

中國古人在童蒙的時候,父母師長就鼓勵他
要立定志向,設定目標;今日青年,讀書選
擇科系,要填第一志願、第二志願,這也是
選擇自己的目標。有的青少年在人海裡隨波
逐流,隨緣浪蕩,沒有目標,醉生夢死的一
日復過一日;也有的青年目標太大,不切實
際,就如工廠裡的機器,它一天只能生產兩
萬噸的產品,你硬要它生產十萬噸,你超越
目標,就等於沒有目標;一部耕耘機,每日
只能耕種二十畝地,你要它每日為你耕種一
百畝,不但達不到目標,而且機器也會因為
不勝負荷而損壞,這就是欲速則不達。就算
是電腦吧!它可以收藏許多的資訊,但是過
多過量,超越了負荷的標準,它也會不聽話。

所以,設定目標要量力,要衡量條件,按部
就班,不是一蹴而就的。就如龜兔賽跑,
設定了目標,烏龜再慢,只要日日爬行,
牠總能到達目標。

兒童的目標希望趕快長大,學業成就;青年
的目標希望愛情美滿,找到一個好的職業;
壯年人的目標希望全家妻兒老小生活溫飽,
自己功成名就;老年人的目標希望能有一個
安靜的環境頤養天年,子孝孫賢,活得自
在。
當然,也有的人並非以自我為中心,他不以
家為目標、以生活為目標、以自我的功名為
目標;他胸懷世界,他體會社會人生的疾
苦,他設定的目標是﹁先天下之憂,後天下
之樂﹂;甚至如佛陀普度眾生,示教利喜,
乃至如中國俗語說﹁男兒志在四方﹂,不以
一己為念。

目標有多種,你以從軍報國為目標,你以從
政救民為目標,你以農工增產為目標,你以
學者教育他人為目標,你以宗教家﹁人飢己
飢,人溺己溺﹂的悲憫情懷為目標;甚至你
只是想要做個小人物,安貧樂道、守法守
分、和樂家人,幫助社區為目標。不管目標
大小,人只要有目標,就會完成自我設定的
里程碑,就可以到達目標。


︽人間福報》二○○一年七月三十日
เรือแล่นไปในท้องทะเลอันเวิ้งว้าง   แต่เพราะว่า
ได้กำหนดเป้าหมายชัดเจน จึงไม่ต้องวิตกว่า
จะหลงทิศทาง   เครื่องบินบินล่อนไปในนภากาศ
ที่ไร้ขอบเขต  แต่เพราะว่าได้กำหนดเป้าหมาย  
เมื่อบินไปตามเส้นทางการบิน มันจึงถึงที่หมาย
และลงจอดอย่างปลอดภัย   บนเส้นทางชีวิต
มนุษย์ เป้าหมายของเราอยู่ที่ใด?        
คุณดูสิ   รถยนต์ที่แล่นไปมาบนท้องถนน คุณ
ไม่ต้องวิตกแทนมัน เพราะมันย่อมต้องมี
เป้าหมายของตัวมันเอง   ผู้คนที่ต่างเดิน
สวนทางกันไปมา พวกเขาต่างโลดแล่นไปตาม
เป้าหมายของตนเอง เป้าหมายคือจุดหมาย
ปลายทางของแต่ละคนแต่ละเหตุการณ์        
ในประเทศจีนโบราณ   ยามเป็นเด็ก พ่อแม่ ครู
อาจารย์ จะชี้แนะให้พวกเขารู้จักกำหนด
เป้าหมายตั้งมั่นต่ออนาคต ปัจจุบันนักเรียนที่
จะสอบเข้ามหาวิทยาลัยก็ต้องเลือกสาขาวิชา
อันดับที่หนึ่ง อันดับที่สองในแบบฟอร์ม  นี่ก็
เป็นการเลือกเป้าหมายของตนเองเช่นกัน มี
เยาวชนบางคนไหลไปตามกระแสสังคม  
ปล่อยชีวิตไปตามยถากรรมโดยไร้เป้าหมาย  
ใช้ชีวิตอย่างไร้สาระไปวันๆ แต่ก็มีเยาวชน
บางคนวางเป้าหมายสูงเกินไป  ไม่สอดคล้อง
กับสภาพความเป็นจริงเปรียบเหมือนเครื่อง
จักรในโรงงาน  ที่มีกำลังผลิตสองหมื่นตัน
ต่อวัน แต่คุณดันทุลังที่จะให้มันผลิตแสนตัน
ต่อวัน เป็นการตั้งเกินเป้าหมายจึงเท่ากับไม่มี
เป้าหมาย   หรือเครื่องหว่านไถที่สามารถ
ทำงานได้ ๒๐ ไร่ต่อวัน  แต่คุณกลับบังคับ
ให้มันหว่านไถในพื้นที่ร้อยไร่ต่อวัน ซึ่งไม่
เพียงไม่สามารถบรรลุเป้าหมาย ในทางตรง
กันข้า เครื่องจักรอาจจะพังเพราะไม่สามารถ
แบกรับงานที่หนักเกินกำลังของมันได้ นี่คือผล
ของการไม่บรรลุเป้าหมายเพราะเร่งผิดจังหวะ
หรือจะเป็นคอมพิวเตอร์ก็เถอะ  แม้ว่ามันสามารถ
เก็บข้อมูลได้มากมาย แต่ถ้าปริมาณมากเกิน
มาตรฐานการแบกรับของมัน มันก็จะไม่เชื่อฟัง
คุณได้เหมือนกัน        
ดังนั้น  การกำหนดเป้าหมายต้องรู้ประมาณ 
ต้องประเมินเงื่อนไข เป็นไปตามขั้นตอน  แต่
ไม่ใช่ดันทุลัง ยกตัวอย่างการแข่งขันระหว่าง
กระต่ายกับเต่า เมื่อกำหนดเป้าหมายแน่ชัดแล้ว
ไม่ว่าเต่าจะคลานช้าแค่ไหน ขอเพียงมัน
ต้วมเตี้ยมไปอย่างต่อเนื่องทุกวัน ในที่สุดมัน
ย่อมคลานไปถึงเป้าหมาย        
เป้าหมายของเด็กคืออยากรีบเรียนให้จบ อยาก
เป็นผู้ใหญ่เร็วๆ เป้าหมายของเยาวชนคืออยาก
มีความรักที่งดงามสมบูรณ์  มีหน้าที่การงานที่ดี
เป้าหมายของวัยกลางคนคืออยากให้คนใน
ครอบครัวมีชีวิตที่อบอุ่นเป็นสุข ตนเองประสบ
ความสำเร็จในหน้าที่การงาน เป้าหมายของ
วัยชราคืออยากมีสิ่งแวดล้อมที่สงบใช้ชีวิต ยาม
แก่เฒ่าอย่างสบายใจ มีลูกหลานที่กตัญญูรู้คุณ   แน่นอนว่าอาจมีคนบางคนไม่ได้กำหนด
เป้าหมายโดยมีตนเองเป็นศูนย์กลาง ไม่ถือเอา
ครอบครัวเป็นเป้าหมาย  ไม่ได้ถือเอาชีวิตเป็น
เป้าหมาย หรือถือเอาชื่อเสียงความสำเร็จเป็น
เป้าหมาย   เขามีความห่วงใยต่อโลกเข้าใจ
ความชีวิตทุกข์ยากของคนในสังคม เป้าหมาย
ที่เขากำหนดไว้คือ "ยามทุกข์ขอทุกข์ก่อนผู้อื่น
ยามสุขขอสุขหลังผู้อื่น" ดังเช่นที่พระพุทธองค์
ทรงเทศนาเพื่อประโยชน์สุขสรรพสัตว์ หรือเช่น
ภาษิตจีนโบราณกล่าวว่า  "ลูกผู้ชายต้องมีจิตใจ
ที่กว้างไกลไม่คิดถึงแต่ตนเอง"        
เป้าหมายมีหลายประเภท  คุณอาจมีเป้าหมาย
เป็นทหารรับใช้ชาติ คุณอาจมีเป้าหมายทำงาน
การเมืองช่วยเหลือประชาชน คุณอาจมี
เป้าหมายเป็นเกษตรกรทำงานเพิ่มผลผลิต
คุณอาจมีเป้าหมายเป็นนักการศึกษา คุณอาจมี
เป้าหมายเป็นนักการศาสนามีจิตเมตตาอาทรที่
"ผู้อื่นหิวตนหิวด้วย ผู้อื่นทุกข์ตนทุกข์ด้วย"  หรือ
คุณอาจจะอยากเป็นแค่บุคคลเล็กๆ ที่มีชีวิต
อย่างพอเพียง  มีความสุขในส่วนที่ตนมี คนใน
ครอบครัวถ้อยที่ถ้อยอาศัยกัน   ช่วยเหลือสังคม
เพื่อนบ้าน แต่ไม่ว่าเป้าหมายใหญ่หรือเล็ก  ขอ
เพียงให้เรามีเป้าหมาย ย่อมสามารถเดินไปถึง
เส้นชัย  บรรลุเป้าหมายที่ตนตั้งได้ไว้