第四冊  296頁

修行,這是人生很重要的一件事情。
衣服破了,要修補一下,傢俱壞了,要修理
一下;頭髮亂了,要修整一下,指甲長了,
要修剪一下。不管日用、儀容,都需要修
理、修補、修飾、修正。乃至鍋碗壞了,
也要修鍋補碗;鞋襪壞了,也要修鞋補襪;
人的行為有了偏差過失的時候,更需要修
行。

修行,就是修正行為。修行不一定要到深山
裡去苦思冥想,修行也不一定要眼觀鼻、
鼻觀心的自我獨居;甚至修行也不只是誦
經、持咒、念佛、參禪。如果天天誦經拜
佛,卻是滿心的貪瞋愚癡、自私執著;不得
法的修補,其修行為何?

修行,固然需要;修心,更為重要。行正心
不正,有外無內,這就叫做修行不修心,
如此不能解決根本問題。修行,也能修心,
內外一如,誠於中,形於外,則必能凡事皆
辦,凡修必成。

不管修行或修心,應該從生活裡切實來修。
食衣住行、行住坐臥之間,乃至做人處事、
交友往來、舉心動念、晨昏時空,都可以修
行。例如:穿著衣服,莊嚴整齊固然需要,
但是即使破舊損壞,只要清潔淡雅,也無不
好,這就是穿衣的修行。飲食三餐,美味可
口,人之所欲,所謂粗茶淡飯,也覺得別有
滋味,這就是飲食的修行。

居住房屋,深宅大院,固然很好;簡陋小
屋,也如天堂,這就是居住的修行。出門有
汽車代步,快速敏捷;無車無船,也能安步
當車,這就是行走的修行。

做事勤勞負責,求全求成;做人誠實正直,
求真求圓,這都是修行。凡是交往,情真意
切;凡是接物,至誠懇切,這就是生活中的
修行。

其他諸如經商的人,將本求利,貨真價實,
老少無欺;當官的人,為民服務,守信守
法,這就是生活中的修行。

過去禪門大德們,搬柴運水、典座行堂、
種植山林、牧牛墾荒,甚至米坊篩米、修鞋
補衣等,這都是生活中的修行。

所謂修行,就是先要把人做好。做人如果尖
酸苛薄、無信無義、無道無德、慳貪吝嗇、
陰謀算計;心性品德上的缺點不去除,正如
碗盤未洗,骯髒垢穢,如此怎麼能用來盛裝
美味的佳餚供人受食呢?

所謂﹁人成即佛成﹂!生活中的修行,就是
要讓自己做人無愧於天理、無負於人道;
如此修行,才是真修行也!


《人間福報》二○○一年四月五日
การฝึกปฏิบัติธรรม   เป็นเรื่องที่สำคัญยิ่งในชีวิต
เสื้อผ้าขาด  ต้องแก้ไข  เครื่องเรือนชำรุด  ต้อง
ซ่อมแซม ผมเผ้ายุ่งเหยิง  ต้องจัดแต่ง  เล็บยาว
แล้วต้องตัดแต่ง ไม่ว่าจะเป็นเครื่องใช้ประจำวัน  
บุคลิกหน้าตา ทั้งหมดต้องมีการจัดแต่งแก้ไข
ซ่อมแซมทั้งสิ้น  หรือแม้แต่หม้อไหชำรุด ก็ยัง
ต้องซ่อมแซม  ถุงเท้ารองเท้าขาดก็ต้องซ่อม
เช่นกัน การกระทำของคนที่ผิดพลาดเกินเลยไป
ยิ่งจำเป็นต้องฝึกฝนแก้ไข
       
การฝึกปฏิบัติธรรม   คือการฝึกฝนปฏิบัติให้
ถูกต้อง การฝึกปฏิบัติ ไม่จำเป็นต้องเข้าไปฝึก
ตามดูใจตนเองในป่าในเขา และก็ไม่จำเป็น
ต้องปิดห้องอยู่คนเดียว  คอยตามดูลมหายใจ
ตามดูสติของตน การฝึกปฏิบัติก็ไม่ใช่เพียง
แค่การสวดมนต์  ท่องบ่นบริกรรมคาถา เจริญ
สมาธิ   ถ้าสวดมนต์ไหว้พระทุกวัน  แต่ภายใน
จิตใจเต็มไปด้วยกิเลส ความโลภโกรธหลง 
ความเห็นแก่ตัว ยึดมั่นถือมั่น ไม่ได้รับเอาธรรมะ
เข้ามาซ่อมแซมจิตใจ  อย่างนี้จะฝึกปฏิบัติ
ธรรมไปทำไม
       
การฝึกปฏิบัติธรรม   จำเป็นแน่นอน  การฝึกจิต
ยิ่งสำคัญกว่า   การปฏิบัติตรงแต่ใจไม่ตรง  มี
ภายนอกไม่มีภายใน อย่างนี้เรียกว่าฝึกกาย
ไม่ได้ฝึกใจ ไม่สามารถแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุได้
เราสามารถฝึกปฏิบัติธรรมกับฝึกจิตไปพร้อมๆ
กันได้ ให้ภายในและภายนอกเป็นหนึ่งเดียว  
ใจอยู่ภายใน   รูปอยู่ภายนอก เมื่อทำได้เช่นนี้  
ทุกเรื่องย่อมมีทางออก ย่อมฝึกสำเร็จ        
ไม่ว่าจะเป็นฝึกปฏิบัติ  หรือฝึกจิต   ควรฝึกจาก
การดำเนินชีวิต ในระหว่างการยืนเดินนั่งนอน  
ในอาหารการกิน  หรือแม้แต่การคบค้าสมาคม
วิสาสะกับญาติมิตร  ความคิดความอ่าน  
ยามเช้ายามเย็น  ทำได้ตลอดเวลา เช่น  
การนุ่มห่มเสื้อผ้า  สำรวมเรียบร้อยเป็นสิ่งจำเป็น
ถึงแม้ว่าเสื้อผ้าจะเก่าชำรุด  ขอเพียงสะอาด
สะอ้าน  ก็ไม่น่ารังเกียจอะไร  นี่คือการฝึกปฏิบัติ
ในเรื่องของการแต่งกาย   อาหารสามมื้อ รสชาด
ถูกปากย่อมเป็นที่ปรารถนาของคน  อาหารพื้นๆ
ง่ายๆ ก็ให้รสชาติที่แตกต่างได้เช่นกัน  นี่คือการ
ฝึกเรื่องอาหารการกิน     บ้านช่องที่พักอาศัย  ถ้าเป็นคฤหาสน์หลังใหญ่  
ย่อมดีแน่นอน แต่บ้านหลังเล็ก สะอาดเรียบง่าย
ก็เป็นสวรรค์ได้เช่นกัน นี่คือการฝึกเรื่องที่อยู่
อาศัย ไปนอกบ้านมีรถยนต์คันหรู  รวดเร็วทันใจ
แต่ถ้าไม่มีรถเรือ  ก็สามารถเดินเท้าต่างรถได้
เช่นกันนี่คือการฝึกเรื่องการเดินทาง        
ทำงานขยันขันแข็ง  รับผิดชอบ  ตั้งใจทำให้ดี
ทำให้สำเร็จ เป็นคนซื่อสัตย์จริงใจ  ทำจริงทำให้
สมบูรณ์ทั้งหมดนี้คือการฝึกปฏิบัติธรรม   ไม่ว่า
จะเป็นการคบค้าสมาคม ความจริงใจ   ต่อ
เรื่องราวเหตุการณ์  ทำอย่างจริงจังถึงที่สุด 
นี่คือการฝึกปฏิบัติธรรมระหว่างดำเนินชีวิต
คนที่เป็นพ่อค้า  ลงทุนเพื่อหวังผลตอบแทน  
ทำสินค้ามีคุณภาพราคายุติธรรม ไม่เอาเปรียบ
ผู้บริโภค  คนรับราชการ  ทำงานรับใช้ประชาชน
รักษากฎหมาย นี่คือการฝึกปฏิบัติธรรมระหว่าง
ดำเนินชีวิต   ที่ผ่านมาพระเถระในสำนักเซนทำงานหาบน้ำ แบกฟืน  จัดที่นั่งสวดมนต์ เดินเติมอาหาร ปลูกต้นไม้เฝ้าป่า  เลี้ยงวัว  ถางป่า หรือแม้แต่ตำข้าวฝัดข้าว  ชุนเสื้อซ่อมรองเท้า ทั้งหมดนี้คือการฝึกปฏิบัติธรรมระหว่างดำเนินชีวิต
การฝึกปฏิบัติ   ก็คือการทำตัวเป็นคนดี   ถ้าทำ
ตัวเป็นคนใจคอคับแคบ ไร้สัจจะวาจา  ไร้
คุณธรรม  ละโมบโลภมาก  เจ้าเล่ห์เพทุบาย
หากไม่กำจัดข้อบกพร่องของอุปนิสัยใจคอ
ก็เหมือนถ้วยชามที่ใช้แล้วไม่ได้ล้าง  ติดเศษ
สกปรกอาหาร แบบนี้จะนำภาชนะนั้นมาใส่
อาหารอันโอชะให้คนรับประทานได้อย่างไร
ดังคำที่ว่า "คนสำเร็จพุทธะก็สำเร็จ" การฝึก
ปฏิบัติธรรมระหว่างดำเนินชีวิต คือต้องการให้
ทำตัวเป็นคนที่เงยหน้าไม่อายฟ้า  ก้มหน้า
ไม่อายดิน ไม่ทำผิดต่อหลักคุณธรรมจริยธรรม   
การกระทำเช่นนี้ คือการการฝึกปฏิบัติธรรม
ที่แท้จริง