第四冊  22頁

人,有兩個眼睛,可以看世間、看萬物、
看他人,就是看不到自己。

人,有一個分別的心識,他可以認識別人、
認識事物、認識世界,就是不能認識自己。

人,看得到別人的過失,沒有看到自己的缺
點;看得到別人的貪欲,看不到自己的吝
嗇;看得到別人的邪見,看不到自己的愚
癡。

人,可以認識世界、認識歷史、認識社會、
認識親戚朋友,就是不能認識自己。

人,如果攬鏡自照,在鏡子裡可以看到自己
的五官臉孔,看得到自己的俊美醜陋,但卻
看不到自己的內心。如果有一面鏡子,能夠
照見自己的內心,可能心裡的貪瞋嫉妒、
自私仇怨,必然是難看到了極點!

人,有慈悲的人,有作惡的人,你自認自己
是哪一種人呢?人,有喜捨的人,有貪取的
人,你覺得自己是哪一種人呢?人,有的能
包容別人,有的只能被人包容,你認為自己
是哪一種人呢?人,有捨己為人的人,也有
損人利己的人,你自己又是屬於哪一種人
呢?

人,要有禮義廉恥;人,要有信義和平;
人,要有忠孝仁愛;人,要有慈悲喜捨,
你都考察過自己了嗎?你都認識自己是否擁
有這許多做人的條件了嗎?

一個人要培養承擔重任的力量,首先要從自
我認識、自我訓練做起,尤其不必諱言或逃
避自己的短處缺點,能夠勇於面對自己的缺
點,才能進步得快,才能自我成長。

在佛門裡,經常被大家提起的一句話就是﹁
認識自己的本來面目﹂,吾人真能確實認識
自己的本來面目嗎?

多少人每天忙於計較別人的得失成敗,指責
別人的無德無學,卻忘了關心一下自己的起
心動念。人,對於自己的理想、自己的責
任、自己的使命,如果不能認識而庸碌一
生,一事無成,豈不可惜!

世間最大的悲哀就是不能認識自己,一個不
能認識自己的人,往往昧於事實,昧於良
知,因而障礙了自己的法身慧命。學佛,
就是要開發自己的真心,摘下自己的面具,
誠懇的剖析自己、認識自己。

認識自己,是生命的一大課題,豈可輕而
忽之!


《人間福報》二○○一年一月九日


มนุษย์   มีดวงตาหนึ่งคู่ที่สามารถมองโลก  
มองสรรพสิ่ง มองผู้อื่น แต่มองไม่เห็นตนเอง

มนุษย์ มีจิตวิญญาณที่รู้จักแยกแยะ รู้จักผู้อื่น  
รู้จักสรรพสิ่ง รู้จักโลก  แต่ไม่รู้จักตนเอง

มนุษย์   เห็นข้อผิดพลาดของผู้อื่น  ไม่เห็น
ข้อผิดพลาดของตนเอง มองเห็นความโลภของ
ผู้อื่น  แต่มองไม่เห็นความตระหนี่ของตนเอง
มองเห็นความเห็นผิดของผู้อื่น  แต่มองไม่เห็น
ความหลงของตนเอง

มนุษย์   สามารถรู้จักโลก  รู้จักประวัติศาสตร์  
รู้จักสังคม รู้จักญาติมิตร   แต่ไม่รู้จักตนเอง

มนุษย์   ถ้าส่องกระจกดูเงาตัวเอง   จะมองเห็น
หน้าตาตนเองจากกระจกเงา รู้ได้ว่าตนเอง
ขี้เหล่หรือสวยงามเพียงใด   แต่ไม่อาจมองลึก
ลงไปในจิตใจ ถ้าหากมีกระจกสักบานที่สามารถ
ส่องเห็นภายในจิตใจตนเองได้ ก็อาจมองเห็น
ความโลภ  ความหลง  ความอิจฉาริษยา  
ความเคียดแค้นชิงชัง ความเห็นแก่ตัว หรืออื่นๆ 
อีกมากมายที่มีอยู่ภายในจิตใจนั้น

มนุษย์  มีที่เป็นคนเมตตากรุณา  เป็นคนชั่วร้าย
ใจทราม คุณคิดว่าตนเองเป็นคนประเภทใด   
มีที่เป็นคนใจดีเสียสละ เป็นคนละโมบโลภมาก
เอาแต่ได้  คุณคิดว่าตนเองเป็นคนประเภทใด
คนบางคนสามารถให้อภัยผู้อื่นได้  แต่ก็มีคน
บางคนที่ต้องการผู้อื่นให้อภัย  คุณคิดว่าตนเอง
เป็นคนประเภทใด มีคนบางคนสามารถเสียสละ
ตนเองเพื่อผู้อื่น แต่ก็มีบางคนที่เอาประโยชน์
ผู้อื่นมาเป็นของตัว แล้วคุณคิดว่าตนเองเป็น
คนประเภทใด

มนุษย์   ต้องมีจริยามารยาท  มีหิริโอตตัปปะ  
มนุษย์  ต้องมีสัจจะคุณธรรม
มนุษย์  ต้องมีความรักความเมตตาซื่อสัตย์
กตัญญู  
มนุษย์ ต้องมีพรหมวิหารสี่  คุณได้สำรวจตนเอง
บ้างหรือเปล่ารู้ว่าตนเองมีคุณสมบัติของ
หลักการเป็นคนที่มากมายเหล่านี้มากน้อย
เพียงใด การจะฝึกตนให้มีเป็นคนมีกำลังแกร่ง 
แบกรับภาระสำคัญได้ ก่อนอื่นต้องเริ่มต้นที่
รู้จักตนเอง  ฝึกฝนตนเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
ต้องไม่ปกปิดหรือหลีกหนี ข้อผิดพลาดของตน กล้าที่จะเผชิญกับข้อด้อยของตนเอง  จึงจะมี
การพัฒนาก้าวหน้าได้เร็ว

ในพุทธศาสนา  ประโยคที่คนส่วนใหญ่มักยกขึ้น
มาพูดคือ"รู้จักหน้าตาที่แท้จริงของตนเอง"
เราทั้งหลายสามารถรู้จักหน้าตาที่แท้จริงของ
ตนเองกันบ้างหรือเปล่า คนจำนวนไม่น้อยที่
วันทั้งวันเอา แต่ตั้งหน้าตั้งตาคอยจ้องจับผิด
ผู้อื่น ตำหนิผู้อื่นไม่มีคุณธรรม  ไม่มีการศึกษา  
แต่กลับลืมสำรวจจิตใจตนเอง

มนุษย์  ถ้าไม่รู้จักอุดมคติของตนเอง  หน้าที่
ของตนเอง ความต้องการของตนเอง   มีชีวิต
อย่างไร้ความสามารถ ทำงานอะไรก็ไม่สำเร็จ
สักอย่าง  ช่างน่าเสียดายนัก ในโลกนี้สิ่งที่น่า
เศร้าใจที่สุดคือการไม่รู้จักตนเอง คนที่
ไม่สามารถรู้จักตนเองได้  มักจะไม่เข้าใจ
ความเป็นจริงขาดสำนึกที่ดี  ทำให้เป็นอุปสรรค
ปิดกั้นสติปัญญาความสามารถของตน

การปฏิบัติธรรม   คือการบุกเบิกพัฒนาจิตใจ
ที่แท้จริงของตนเอง ถอดหน้ากากออกมา  
วิภาคแยกแยะ ทำความรู้จักตนเองอย่างซื่อสัตย์
การรู้จักตนเอง  คือบทเรียนชีวิตที่สำคัญบทหนึ่ง ซึ่งจะละเลยมองข้ามไม่ได้