第九冊  311頁

曾經有一個西方人到台灣來遊覽以後,對台
灣的社會做了一句很中肯的評語,他說:
﹁中國人很有人情味,但缺乏公德心。﹂這
真是一語中的!中國人很講究人情味,所謂
﹁禮多人不怪﹂,但對於社會的秩序、公共
道德,就不是那麼重視了。

自古以來,中國人對路邊的施茶,對夜晚的
施燈,都充分表現出中國人的人情味。有朋
友自遠方來訪,家中並沒有多出的客房可供
住宿,但是他寧可自己到客廳打地舖、睡沙
發,也要讓出自己的床舖,請朋友留宿。
親朋好友一起吃飯,總喜歡替你夾菜、
添飯,並殷勤的招呼你:再吃一碗、再來一
杯。甚至手頭拮据,寧可到處借貸,或到當
舖典當,也要請朋友到餐館吃一餐飯,這都
表現出中國人的人情味。

到了現在,急難救助、傷殘慰問,尤其關懷
獨居老人,不但一個為之,甚至呼眾集體去
訪問、去幫助。看起來我們的社會到處都是
好人,不過卻也有人吞沒救濟金,借助傷殘
老人來生活,這就沒有公德心了。

平時出外訪友,總要帶個禮物表示人情味;
別人來訪,也要以一點紀念品相贈,這也表
示人情味。﹁禮物﹂的閩南語叫﹁等路﹂,
也就是﹁伴手﹂,家人外出,總要帶些東西
回家,以慰家人兒女引頸企盼之情。甚至隔
壁鄰居也能分享禮物,可見中國人的人情味
之濃厚!

古書有說:﹁愛鼠常留飯,憐蛾不點燈。
﹂對老鼠都願意留一點飯食給牠,乃至為了
蚊蟲飛蛾過多,晚上寧可不點燈而摸黑,
他也不願意喪失自己的人情味。

養寵物是西方人的習慣,但中國人即使家中
再貧,也要養狗、養貓,這倒不一定是真的
寵愛,只是在人情上覺得應該跟貓狗做朋
友。甚至家庭主婦數年沒有外出,原因是家
中有小兒小女,而且有貓有狗,在人情上她
不能放下不管。有時候鄰居也會表達人情
味,自動出面說:﹁你們去忙,我代你們餵
食家畜﹂,可見中國社會濃濃的人情味。

你有事出門,我代你看家;你農忙的時候,
我幫你下田收成;你家中有喜喪婚慶,攜家
帶眷都趕來幫忙;你要開店行商,有關者總
是要來捧場祝賀。青年結婚,老人過壽,
更是表達人情味的時候。我們除了讚美中國
人的人情味以外,也希望大家能夠再多加一
分公德心,那就更為圓滿了。

《人間福報》二○○二年七月三十一日


เคยมีชาวตะวันตกคนหนึ่ง  หลังจากได้มา
ท่องเที่ยวไต้หวันแล้วได้สรุปฟันธงถึงสภาพ
สังคมของไต้หวันว่า "ชาวจีนเป็นคนมีน้ำใจมาก
แต่ขาดกุศลจิต"   เป็นคำพูดที่จี้ตรงใจที่สุด
ชาวจีนเป็นคนที่ให้ความสำคัญกับการมีน้ำใจ
ให้กันมาก ดังคำที่ว่า "มีของฝากติดมือคนไม่
ตำหนิ"  ต่อมารยาทสังคม  การวางตัวในที่
สาธารณะ กลับไม่ค่อยให้ความสำคัญนัก

นับแต่โบราณมา การให้น้ำชาน้ำดื่ม  เปิดไฟ
กลางคืนแก่คนเดินทาง ล้วนเป็นการแสดงออก
ถึงน้ำใจของชาวจีน มีเพื่อนมาเยี่ยมจาก
แดนไกล ในบ้านไม่มีห้องพักสำรองสำหรับ
แขก แม้ว่าตัวเองจะต้องไปนอนโซฟาห้อง
รับแขก  ปูเสื่อนอนพื้นก็ยินดี เพราะอยากให้
เพื่อนได้พักกับเรา  เวลาญาติมิตรร่วม
รับประทานอาหาร ก็มักจะคีบข้าวปลาอาหาร
ให้กัน  เชิญชวนให้เติมข้าวอีกชามสองชาม
หรือแม้ว่าจะขัดสนเงินทอง  ก็พยายามไปขอ
หยิบยืมหรือจำนำข้าวของ เพื่อจะได้พาเพื่อน
ไปเลี้ยงข้าวสักมื้อ  นี่เป็นการแสดงถึงน้ำใจ
ของชาวจีน

มาถึงปัจจุบันนี้ การสงเคราะห์กู้ภัย เยี่ยมเยียน
ผู้บาดเจ็บ หรือเยี่ยมคนชราที่อยู่ตามลำพัง
คนเดียว  ไม่เพียงไปคนเดียว แต่ยังชักชวน
พวกพ้องเพื่อนฝูง ไปช่วยเหลือกันเป็นหมู่คณะ
ดูไปแล้วเหมือนกับว่าสังคมเรานี้มีแต่คนดี
แต่กลับพบว่ามีคนแอบยักยอกเงินทองข้าว
บริจาคใช้ชีวิตหากินอยู่กับคนเจ็บคนชรา   
ช่างไม่มีกุศลจิตบ้างเลย ปกติเวลาออกไป
เยี่ยมเพื่อน มักจะต้องมีของฝากติดมือเพื่อ
แสดงถึงน้ำใจ

คนอื่นมาเยี่ยมเรา  ก็ต้องมีของที่ระลึกเล็กๆ
น้อยๆมาฝาก เป็นการแสดงน้ำใจ  "ของขวัญ" 
หรือ"ของฝาก" หรืออาจเรียกว่า "ของติดมือ"
คนในบ้านไปทำธุระไกลบ้าน  มักจะต้องมีของ
ฝากกลับบ้านเสมอ เพื่อเป็นเครื่องปลอบใจ
ลูกหลานที่เฝ้าคอย บางครั้งเพื่อนบ้านเรือน
เคียง พลอยได้รับอานิสงค์นี้ด้วย 

จะเห็นได้ว่า ชาวจีนเป็นคนที่มีน้ำใจมาก 
โบราณท่านว่า  "รักหนูให้เหลือข้าว  สงสาร
ยุงแมลงไม่จุดไฟ" แม้แต่หนูก็ยังยอมเหลือ
อาหารไว้ให้มันกิน ยุงแมลงบินไปมา จึงไม่
จุดตะเกียง  ยอมเดินคลำหาทางท่ามกลาง
ความมืด เพราะไม่อยากเสียน้ำใจตน 

การเลี้ยงสัตว์เลี้ยงคือความเคยชิน ของชาว
ตะวันตก   แต่ชาวจีนแม้ว่าจะยากจนเพียงใด
ก็ยังเลี้ยงสุนัข เลี้ยงแมว ซึ่งไม่แน่ว่าเป็น
เพราะรักสัตว์ เพียงแต่รู้สึกว่ามนุษย์ควรเป็น
มิตรกับมัน หรือแม่บ้านไม่ได้ออกนอกบ้าน
นานนับปี  เพราะต้องดูแลลูกน้อยในบ้าน
อีกทั้งยังมีสัตว์เลี้ยงในบ้าน จึงทำใจทอดทิ้ง
มันไม่ได้ บางครั้งข้างบ้านก็แสดงน้ำใจ  
ออกปากว่า "พวกคุณไปทำธุระกันเถอะ เราจะ
ช่วยดูแลให้เอง"  นี่คือน้ำใจของสังคมชาวจีน
คุณมีธุระต้องออกนอกบ้าน เราช่วยคุณดูบ้าน   
ถึงฤดูกาลเก็บเกี่ยว เราช่วยคุณลงแขก  บ้าน
คุณมีงานศพงานมงคล   เรายกครอบครัวมา
ช่วยงานคุณจะเปิดห้างร้าน  คนรู้จักพากันมา
แสดงความยินดี ช่วยสร้างบรรยากาศให้คึกคัก 
คนหนุ่มสาวแต่งงาน คนชราครบรอบวันคล้าย
วันเกิด   ยิ่งเป็นเวลาที่จะต้องแสดงน้ำใจ

นอกจากเราจะสรรเสริญความมีน้ำใจของ
ชาวจีนแล้ว เรายังหวังว่าทุกคนจะเพิ่มกุศลจิต
มากขึ้นอีกนิด จะทำให้มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น