第一冊  282頁

有一句成語說:﹁過河拆橋﹂,意謂受人幫
忙,事成之後,忘恩負義,這是不懂得感恩
圖報。如果我們能夠﹁過河要拜橋﹂,這即
是知恩報恩,是給予他人應有的回饋也。

走在路上,天氣炎熱,在樹下休息,要感念
前人種樹,我們後人才能乘涼;想到身邊的
歷史文化之豐美,必能感念古人的辛苦和成
就。

因為有前人播種的因,才有我現在收成的
果。如果沒有人肯把道路修好,到處坑洞,
我必危險!如果沒有農夫春耕秋收,我焉能
衣食具足?每個人的一生,可以說都是在社
會大眾的共同成就下才得以生存,所以做人
要有感恩心,要懂得回饋社會。

為什麼我們要提倡孝道?乃感念父母生我之
劬勞也!為什麼要捐款做善事?為了感謝醫
院救我、學校教我也!房屋失火了,因為有
消防人員的奮力救助,便有人熱心捐獻消防
器材;這是感念若無消防人員,我何能安享
所有?此皆﹁過河拜橋﹂之行誼也。

有一個富翁,房屋落成之日,大宴賓客。
他請建築工人坐上座,自己的兒女坐下座。
人皆不解,富翁說:﹁工人是建房屋者,
應坐上座;兒女是未來的賣屋者,應該坐下
座。﹂

飲水思源,有恩報恩,才會更有人助緣。
古人所謂﹁士為知己者死﹂,甚至﹁結草銜
環﹂以報深恩。﹁滴水之恩,湧泉以報﹂的
事例,更是不勝枚舉。

諸葛亮為報答劉備知遇之恩,全心輔佐後主
阿斗,鞠躬盡瘁,死而後已;晉文公為了感
念介之推隨從出亡十九年,特制寒食節,
以紀念其忠貞廉潔。伍子胥為報漁夫救命之
恩,退兵不打鄭國;韓信曾受漂母一飯之
恩,功成名就後,特地回鄉謝以重金。

一個人如果不知感恩,表示內心貧乏;懂得
感恩知足,則俯拾皆是財富。知感恩,懂惜
福,才是富有的人生。為人處世,若能時時
心存感恩,即使不如意的事也可以成為逆增
上緣。因此,人與人的相處,若能時時懷抱
感恩的心情,仇恨嫉妒便會消失無形,是非
煩惱自然匿跡無影;能夠時常心存感恩,
才能增長品德,變化氣質,生活中自可獲得
和諧美滿。


《人間福報》二○○○年六月十八日

ในภาษิตจีนมีอยู่ว่า "ข้ามพ้นแม่น้ำต้องรื้อ
สะพาน"  ซึ่งมีความหมายว่าในยามที่ต้องการ
ให้ช่วยก็จะไปไหว้วานเขา แต่เมื่อเขาช่วยจน
สำเร็จแล้วก็ลืมซึ่งบุญคุณ นี่คือภาษิตของความ
ไม่สำนึกรู้คุณคน แต่ถ้าเราสามารถที่จะสร้าง
นิสัยที่ว่า "ข้ามแม่น้ำแล้วหันกลับไปคำนับ
สะพาน" นั่นแสดงถึงการที่เรามีความสำนึกรู้
พระคุณ และตอบแทนผู้ที่มีบุญคุณต่อเรา
       
ในเวลาที่เราเดินอยู่ใต้แดดร้อน แล้วหลบเข้าไป
ในร่มไม้เพื่อพักผ่อน เราก็ควรรำลึกในคุณของ
คนที่ปลูกต้นไม้ เพื่อเราได้พักพิงหลบร้อนใน
วันนี้และเมื่อได้เห็นประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
ที่งดงามรอบตัวเรา เราก็ต้องสำนึกถึงความ
ลำบากของคนในอดีตที่สร้างไว้ให้เรา
       
เรามีบรรพบุรุษหว่านเพาะเมล็ดพันธุ์  จึงได้รับผล
เก็บเกี่ยวในวันนี้ หากว่าไม่มีใครที่จะบุกเบิกทาง
ไว้ เราก็ย่อมเสี่ยงต่ออันตรายในทางอันรกร้าง 
ถ้าหากไม่มีเกษตรกรทำไร่ไถนา แล้วเราจะเอา
ข้าวที่ไหนกินประทังชีวิต ในชีวิตมนุษย์ทุกทุก
คน ก็ล้วนแล้วแต่ต้องพึ่งพาซึ่งกันและกันเพื่อ
การดำรงชีวิตอยู่ในสังคม เพราะฉะนั้นเราจึง
ควรมีจิตใจสำนึกคุณ และตอบแทนให้กับสังคม
ทำไมเราจึงต้องเน้นในเรื่องความกตัญญูกตเวทิตา?
ก็เพราะว่าพ่อแม่มีบุญคุณในการให้กำเนิดและ
เลี้ยงดูเรามา
ทำไมเราต้องบริจาคทรัพย์ช่วยเหลือสาธารณะ
กุศล?
ก็เพราะโรงพยาบาลเคยช่วยเหลือรักษาเรา 
โรงเรียนเคยให้การศึกษาแก่เราและในยามที่เกิด
ไฟไหม้ก็มีพนักงานดับเพลิงที่เสียสละชีวิต
เข้ามาช่วยเหลือและมีผู้บริจาคอุปกรณ์ดับเพลิง 
ถ้าหากไม่รำลึกในบุญคุณของผู้ที่ช่วยชีวิตเรา 
แล้วเราจะมีชีวิตอย่างสงบสุขได้อย่างไร?
เพราะฉะนั้นการรำลึกคุณนั้นก็คือกิริยาของการ 
"ข้ามแม่น้ำแล้วหันกลับไปคำนับสะพาน"
       
นิทานเรื่องหนึ่งมีอยู่ว่า มีเศรษฐีคนหนึ่งได้ฉลอง
การขึ้นบ้านใหม่ โดยจัดเลี้ยงแขกผู้มีเกรียติที่มา
ร่วมงาน และเขาก็ได้เชื้อเชิญสถาปนิกและ
ผู้ก่อสร้างบ้านหลังนี้ให้นั่งที่ประธาน ส่วนลูก
หลานของเศรษฐีนั้นนั่งที่รองลงมา คนที่มา
ในงานต่างพากันงงงันในการกระทำของเศรษฐี 
แต่เศรษฐีพูดขึ้นว่า "สถาปนิกและผู้ก่อสร้าง
เป็นผู้ที่สร้างบ้านหลังนี้ ฉะนั้นจึงสมควรนั่งที่
ประธานใหญ่ แต่ลูกหลานคือผู้ที่ขายบ้านหลังนี้
ในอนาคต จึงควรนั่งที่รองลงมา"

เมื่อดื่มน้ำก็ควรรำลึกถึงต้นน้ำ สำนึกคุณก็ควร
ตอบแทนคุณ จึงจะเป็นเหตุปัจจัยให้มีคน
ช่วยเหลือเรามากขึ้น  คำโบรานของจีนมีอยู่ว่า
"ผู้กล้านั้นสามารถตายแทนมิตรผู้รู้ใจได้"   บ้าง
ก็ตั้งคำมั่นสัญญาที่จะตอบแทนคุณ เช่น
"บุญคุณดั่งหยดน้ำ เอามหาสมุทรตอบแทน"
และยังมีอีกตัวอย่างหนึ่งในสามก๊ก คือ ขงเบ๊ง
ได้สำนึกในคุณของเล่าปี่ จึงยอมถวายชีวิต
ช่วยเหลืออาโต่ว (ลูกของเล่าปี่) ด้วยจิตใจอัน
นอบน้อม และรับใช้จวบจนกระทั่งจบชีวิตไป
อย่างองอาจและสง่างาม ส่วนจิ้งเหวินกงได้
รำลึกถึงเจี้ยจือทุย ที่เคยเคียงบ่าเคียงไหล่
อดทนลำบากในยามยากด้วยกันนานถึงสิบเก้าปี
โดยการยอมอดอาหารเพื่อรำลึกในความจงรัก
ภักดีและซื่อสัตย์ของเขา และอีกคนคือ อู๋จื่อจุย
ได้รำลึกถึงบุญคุณของชาวประมงคนหนึ่งที่เคย
ช่วยชีวิตตน จึงถอยทัพไม่ไปตีเมืองเจิ้ง
อีกทั้งกวีเอกหันซิ้นผู้เคยได้รับอาหารจากหญิง
พื้นบ้านเพียงมื้อเดียว แต่เมื่อได้รับราชการจน
เป็นใหญ่เขาก็ตรงกลับไปบ้านเกิดเพื่อตอบแทน
คุณหญิงพื้นบ้านนั้นด้วยทองพันตำลึง คนเรานั้น
ถ้าหากปราศจากจิตสำนึกในพระคุณ ย่อมแสดง
ว่าเป็นคนแล้งน้ำใจแต่ถ้ารู้จักสำนึกคุณตอบแทน
คุณผู้นั้นได้ชื่อว่าเป็นผู้ร่ำรวยน้ำใจอันแท้จริง  
การรู้คุณคนนั้นทำให้ชีวิตเป็นชีวิตที่มั่งคั่ง และในยามที่จิตของเรามีความกตัญญูกตเวทิตา ถึงแม้นว่าเราต้องพบเจออุปสรรคเรื่องต่างๆ
ก็จะผ่านไปด้วยดี 
ด้วยเหตุนี้ในยามที่เราดำรงชีวิตร่วมกับผู้อื่น 
ก็ควรจะรู้สำนึกคุณท่านเป็นอาจิณ ความริษยา
อาฆาตแค้นก็ย่อมไม่เกิดขึ้น เรื่องที่ต้องทำให้เรา
ทุกข์ใจก็จะไม่ปรากฏ
อีกทั้งเป็นการเสริมสร้างคุณธรรม และบุคลิก
ลักษณะอันสง่างามชีวิตจะประสบแต่ความสุข
ความเจริญ