第一冊  75頁

       人,必須時刻躬身自省,才能夠修德進
業。以下十二個問題,都是吾人應該反省的
問題,不知你是否問過自己?

一、      我出生在人間,曾否做過有益於人
間的事呢?

二、我對於父母師長的恩德,有盡心盡力
地報答嗎?

三、我享受世間各種好因好緣,回饋了多
少呢?

四、對於師長、親人、朋友、社會,我有
虧欠他們嗎?

五、世間給我衣食住行育樂的因緣,我是
否也給他們因緣呢?

六、我明白我自己來是如何來?去是如何
去的嗎?

七、我可曾算過自己的內心世界,每天在
天堂、地獄間來回多少次?

八、我能夠說出自己每天如何在貪瞋愚癡
疑嫉的生活中打轉嗎?

九、﹁吾日三省吾身﹂,我第一、第二、
第三省是什麼呢?

十、我在世間生活,如何才能歡喜自在呢?

十一、我應該如何消除煩惱,去除無明?
找到真心本性呢?                                              

十二、我如何安排今生今世的好因好緣呢?

以上人生十二問,包括我與他人的問題,
我與社會、國家的問題。

       吾人每天都在想自己的利益,很少關心
他人的福利。由於將自己建立在國家社會之
上,所以弊病就多了。但看許多人遇到一點
挫折,不肯先檢討自己,就先怨天尤人,
甚至怪命運捉弄,不知此乃因自己的思想、
行為、居心不正,所以經常生活在憂悲苦惱
之中。

       我們認為因果的道理是:﹁命好心亦
好,發達榮華早;心好命不好,一生能溫
飽;命好心不好,前程恐難保;心命都不
好,窮苦直到老。﹂周利槃陀伽生性愚昧,
因懺悔前愆,努力修持,終於成就道果;
提婆達多貴為王子,因自私自利,破僧害
佛,最後自食惡果。

       觀古知今,無論科技多麼先進,吾人必
需要求自己,健全自己,才得以生存;吾人
必須反觀自省,培植善緣,才能邁向佳境。


《人間福報》二○○○年四月十五日
มนุษย์  ควรที่จะมีการพิจารณาตนเองอยู่
สม่ำเสมอ จึงจะมีการพัฒนาทั้งในด้านการงาน
และด้านคุณธรรม

๑๒คำถามในชีวิตมนุษย์ดังต่อไปนี้ เป็นคำถาม
ที่เราทั้งหลายควรจะนำมาพิจารณาอยู่เสมอ
ไม่ทราบว่าท่านทั้งหลายเคยถามตังเองแบบนี้
บ้างหรือไม่
๑. ฉันเกิดมาบนโลกใบนี้ เคยทำประโยชน์อะไร
    ให้กับโลกใบนี้บ้าง?
๒. ฉันได้ตอบแทนพระคุณของบุพการีและ
     อาจารย์ หรือผู้มีบุญคุณ อย่างเต็มกำลัง
     ความสามารถบ้างหรือไม่?
๓. ฉันได้รับประโยชน์และโอกาสอันดีจากโลก
     ใบนี้ ฉันได้ตอบแทนกลับให้โลกมากเท่าไร?
๔. ฉันเคยติดหนี้บุญคุณ ต่อครูบาอาจารย์ 
     ญาติสนิท มิตรสหาย และสังคมบ้างหรือไม่?
๕.โลกมนุษย์นี้ให้เหตุปัจจัยต่างๆทำให้ฉันได้      มีที่อยู่ที่กินที่พักพิงและได้รับการศึกษา และ
     ได้รับความสุขต่างๆ ฉันได้ให้สิ่งเหล่านี้กับ
     ผู้อื่นหรือไม่?
๖. ฉันเคยเข้าใจตัวเองว่าเกิดมาอย่างไร และ
     ตายแล้วไปไหนบ้างหรือไม่?
๗. ฉันเคยตรวจดูจิตใจของตนหรือไม่ว่าใน
     แต่ละวันเป็นสวรรค์เป็นนรกกี่ครั้ง?
๘. ฉันสามารถอธิบายได้หรือไม่ว่าสภาวะจิต
     ในแต่ละวันที่วนเวียนไปด้วยเรื่องของความ
     โลภความโกธรความหลง ความลังเลอิจฉา
     เป็นอย่างไร?
๙. ภาษิตของจีนกล่าวว่า  ต้องพิจารณาจิตใจ
     ของตนวันละสามครั้งและแต่ละครั้งนั้นได้
     พิจารณาเห็นอะไรบ้าง?
๑๐. ฉันมีชีวิตอย่างเป็นสุขบนโลกนี้ได้อย่างไร?
๑๑. ฉันควรจะขจัดกิเลสและอวิชชาอย่างไร ?
       และค้นหาซึ่งจิตเดิมแท้อย่างไร?
๑๒. ฉันจะจัดแจงซึ่งเหตุปัจจัยของชาตินี้ภพนี้
       อย่างไร?

คำถามทั้ง๑๒ คำถามนี้ เป็นคำถามระหว่าง
ตนเองกับผู้อื่น , ตนเองกับสังคม,และรวมไป
ถึงเรื่องของประเทศชาติ
คนเราส่วนใหญ่มักจะคิดถึงแต่เรื่องประโยชน์
ของตนเอง ส่วนน้อยที่จะเอาใจใส่ในประโยชน์
ของผู้อื่น ด้วยเหตุนี้เราจึงมักจะวางตัวเองอยู่
เหนือผลประโยชน์ของสังคมและประเทศชาติ
จึงทำให้เกิดปัญหามากมาย  ฉะนั้นมีคน
มากมายยามที่พบเจออุปสรรค มิหนำซ้ำยัง
ไม่เคยพิจารณาซึ่งความผิดของตนเอง ได้แต่
โทษฟ้า โทษดิน โทษผู้อื่น และโทษว่าเป็น
ชะตาฟ้าลิขิต ไม่เคยรู้เลยว่าต้นเหตุนั้นเกิด
จากตนเอง ไม่ว่าจะเป็นในด้านของความคิด
ความอ่าน ความประพฤติ หรือจิตอกุศล ฉะนั้น
จึงมักจะเป็นทุกข์เศร้าโศกและวิตกกังวลในชีวิต
กฎแห่งกรรมที่เป็นสัจจะธรรมดังบทเพลงแห่ง
ชีวิตที่ว่า  คนใดจิตใจดี ชะตาชีวิตดี  ก็จะมาก
ด้วยบุญญาบารมี มั่งมีศรีสุข จิตใจดี ชะตาชีวิต
ไม่สู้ดี ก็จะผ่านชีวิตไปได้อย่างไม่ขัดสน ชะตา
ชีวิตดี แต่จิตใจไม่ดี  อนาคตก็จะไม่ปลอดภัย 
จิตใจไม่ดี ชะตาชีวิตก็ไม่ดี อาภัพนักแล   
พระอัครสาวกจุฬปันถกเดิมเป็นคนเขลา ไม่เคย
โทษชะตาชีวิตตน แต่กลับรู้จักขอขมาซึ่ง
บาปกรรมที่ตนเคยสร้างในอดีตชาติ ตั้งใจ
บำเพ็ญเพียรปฏิบัติธรรม จนในที่สุดก็ได้บรรลุ
เป็นพระอรหันต์ ในสมัยพุทธกาล มีพระเทวทัตต์ 
ซึ่งเดิมทีเคยเป็นเจ้าชาย แต่เนื่องจากมีจิต
อกุศลต้องการเป็นใหญ่ จึงได้ยุแหย่ให้สงฆ์
แตกกัน และเป็นเหตุทำให้พระพุทธเจ้าห้อ
พระโลหิตสุดท้ายก็โดนธรณีสูบรับกรรมที่ตน
ก่อไว้
ฉะนั้นถ้าเราย้อมมองตั้งแต่ครั้นโบราณกาลมา
จนถึงปัจจุบัน ถึงแม้นว่าวิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยีจะพัฒนาก้าวหน้าเพียงใดมนุษย์เราก็
ต้องพัฒนาด้านจิตใจและปรับตัวเองให้ทันโลก
ทันสมัยอยู่ตลอดเวลาถึงจะดำรงชีวิตอยู่ได้
เพราะฉะนั้นเราควรที่จะเพ่งพิจารณาตัวเองให้
มากขึ้น และสร้างเหตุปัจจัยอันดีงามอยู่เสมอ 
จึงจะอยู่ในโลกนี้ได้อย่างเป็นสุข