ในโลกนี้มีสิ่งใด ดีที่สุด สูงที่สุด มีคุณค่าที่สุด โบราณท่านว่า "ร้อนอื่นหมื่นแสนล้วนต่ำค่า
เว้นแต่การศึกษาที่สุูงค่า" บางคนมองว่าเงินทองดีที่สุด สูงสุดยอด บ้างก็ว่าการปฏิบัติธรรมดีที่สุด
ในโลก คนที่ชอบเด่นชอบดังก็มองว่าความรักวิเศษสุด ทัศนะการประเมินค่าแต่ละคนต่างกันไป

          หมื่นใดไม่เท่ายอมถอยปล่อยวาง
          ในทัศนะของผู้ศรัทธาในพุทธธรรม มองว่าโลกนี้ไม่มีอะไรสูงไปกว่า ดีไปกว่าการถอยหนึ่ง
ก้าว การถอยหนึ่งก้าว ถูกการรุกรานน้อยลง ฟ้าสูงแผ่นดินกว้าง ทำให้ยิ่งเข้าถึงสัจธรรม ความล้ำลึก
ของชีวิต คนที่มองเข้าใจได้เช่นนี้ เวลาอยู่ในสังคมจะรู้จักถอยยามต้องถอย รู้จักรุกเมื่อโอกาสให้

          ยามเมื่อฝึกภาวนาแม้ว่าต้องลิ้มรสกับความทุกข์ยากแสนเข็ญ ก็ต้องมุ่งมั่นฟันฝ่าเอาให้ได้
ยามได้เข้าถึงธรรม รู้แจ้งแทงตลอด ยศศักดิ์ฐานันดร อำนาจวาสนา เห็นเป็นเพียงกองมูลกองขยะ
ไร้ค่าไม่อยู่ในสายตา

          ความจริงไร้ รู้แจ้ง แลภาวนา
          ในความเป็นจริง ถ้าเหตุปัจจัยครบองค์ โพธิจิตจะปรากฎโดยไม่ต้องฝึกปฏิบัติธรรมกันจน
หน้าดำคร่ำเครียด แต่ว่า ถ้าบรรลุธรรมโดยไม่ผ่านการปฏิบัติเป็นรูปธรรมจับต้องได้แล้ว ไฉนเลย
จะรู้ซึ้งถึงตัวตนที่แท้จริงของโลกเบี้ยวๆ ใบนี้เล่า

          ดังเช่นคัมภีร์วัชรสูตรสอนว่า "การให้ทานไร้รูป การโปรดสัตว์ไร้ตัวตน การบำเพ็ญตนไร้
ปฏิบัติ การเข้าถึงธรรมไร้การรู้แจ้ง ทั้งหมดเป็นการอาศัยปรากฏการณ์ เพื่อเข้าถึงแก่นแท้"


          เราต้องปฏิบัติด้วยใจที่ไร้ปฏิบัติ แจ้งในธรรมที่ไร้แจ้งจึงจะไปถึงอีกฟากฝั่งแห่งพุทธธรรม
ได้
          กลางนภาลอยเด่นจันทร์โพธิ์
          ข้างนอกหน้าต่าง พระจันทร์ผ่องเพ็ญลอยเด่นบนท้องฟ้า เฉกเช่นจันทร์แห่งโพธิจรัสแจ้ง
ในจิตใจเรา จันทร์แห่งโพธิถูกเมฆทะมึนบดบัง ไม่อาจส่องแสงสว่างได้ เมื่อขจัดความมืดบอด 
ความทุกข์ในจิตใจออกไป พระจันทร์ใสกระจ่างจะกลับเปล่งประกาย ท่ามกลางดวงดาวบนท้องฟ้า
อีกครา

          บัววิสุทธิ์บ่มเพาะในโคลนตม
          เรามีชีวิตอยู่ในวังวนแห่งวัฏฏะสงสาร ไม่จำเป็นต้องหลบลี้ เพียงแต่เราคอยบ่มเพาะธรรมะ
ในดวงจิตอยู่เสมอ เหมือนดอกบัวบริสุทธิ์ ที่แม้เกิดในโคลนตม แต่ยังคงโชยกลิ่นหอมชื่นใจใส
บริสุทธิ์...