เป็นการบรรยายถึงสภาวะของผู้ปฏิบัติธรรมที่กำลังต่อสู้กับกิเลส พยายามเอาชนะมารที่มาผจญ เราอย่าได้คิดว่าผู้บำเพ็ญธรรม จะสามารถหลีกหนีความเป็นจริง
ในปัจจุบันได้ ตรงกันข้าม ชีวิตของนักบวชต้องตื่นตัว และอยู่อย่างยากลำบากมาก ทุกๆ วันต้อง
ต่อกรทำศึกสงครามกับความโลภ โกรธ หลง ที่นำพาความทุกข์ใจมาให้ตลอดเวลา 

             มนุษย์ สิ่งที่เป็นต้นเหตุแห่งความทุกข์อันใหญ่หลวง คือการยึดมั่นในตัวกูของกู เจ้าตัว
ยึดมั่นเป็นเหมือนจอมทัพที่นำกำลัง ๓ กองทัพ  อันมี กองบัญชาการกองทัพที่ ๑  คือ ความโลภ  กองบัญชาการที่ ๒ คือ ความโกรธ  กองบัญชาการที่ ๓ คือ ความหลง  ภายใต้โลภโกรธหลงยังมี
ทหารมารแห่งทุกข์อีก ๘ หมื่น ๔ พัน ผู้ปฏิบัติธรรมประกาศตนไม่ขออยู่ร่วมโลกกับกองทัพมาร
แห่งทุกข์เหล่านี้ เปิดศึกทำสงครามอย่างดุเดือดกันทุกวัน 

             ฉะนั้นจึงกล่าวว่า กรำศึกแรมปีกลางดินทราย  จากการทำศึกสงครามหลายครั้งหลายครา ถ้าสามารถสยบสำนึกแห่งความโลภ ปราบความทุกข์ ความกังวลใจให้ราบคาบลงได้ ย่อมประสบ
ความสำเร็จในการปฏิบัติธรรม แต่ถ้ามารเป็นฝ่ายชนะ คุณก็ต้องตกอยู่ในทะเลแห่งความทุกข์ อันมีความละโมบ ความมัวเมาในชีวิตแสงสี กลับไปสู่วงจรอุบาทของชีวิตแห่งการเวียนว่าย
ตายเกิด 

             ทำอย่างไรที่ผู้ปฏิบัติธรรมจะสามารถปราบกองทัพมารในจิตใจให้ศิโรราบลงได้             คำตอบคือต้องใช้จิตแห่งมุทิตา อุเบกขา คือ ยินดีและปล่อยวางในการควบคุมความโลภ 
ใช้เมตตากรุณาจิตในการควบคุมความโกรธเกลียด ใช้ปัญญาจิตในการควบคุมความหลงมัวเมา กล่าวสรุปคือต้องหมั่นบำเพ็ญ ศีล สมาธิ ปัญญา ใช้ศีล สมาธิ ปัญญา เป็นเครื่องดับซึ่งความโลภ 
โกรธ หลง ถ้าปราบกองทัพมารต่างๆ ให้ราบคาบลงได้ นั่นหมายถึง หยาดเหงื่อหลังม้าไร้
เทียมทาน
  บุญกุศลสุดประมาณจริงๆ และยามนี้เกลียวคลื่นสงบพลัน 

             บรรดาอาจารย์เซนที่บรรลุธรรมถึงซึ่งซาโตริแล้ว จะมีจิตปลอดโปร่ง คลื่นลมสงบทุก
ทิศทาง สายตาไม่ซัด ส่ายหู ไม่ฟังในสิ่งที่ไม่ควรฟัง มือไม่ก่อบาป ไม่ฆ่าสัตว์ตัดชีวิต ปากไม่มี
ลิ้นสองแฉก ไม่เจราจาพล่อยๆ ไร้สาระ การกระทำที่เป็นอกุศลย่อมไม่เกิด 

             ย่ำม้าจรุงกลิ่นคืนแดนถิ่น 
             ในยามนี้จึงเหมือนได้กลับบ้านเกิดเมืองนอน ค้นพบสรณะแห่งชีวิต ที่พักแห่งจิตใจ เสียงฝีเท้าม้าดังกึกๆ ได้กลิ่นหอมของดอกไม้มาลีที่ย่างเหยียบผ่านมา แม้แต่กีบม้ายังส่งกลิ่นหอม
ชื่นใจ สรรพสิ่งในชีวิตล้วนสวยสดงดงาม จนรู้สึกฟ้าสูงแผ่นดินกว้าง จิตใจปลอดโปร่งโล่งกว้าง
ดังจักรวาลสุดประมาณ โลกนี้กลายเป็นสุขสมน่าอภิรมย์ยิ่งนัก...